آشنایی با پرورش مرغ بومی

آشنایی با پرورش مرغ بومی

تعریف:

پرورش مرغ بومی به روش اطلاق می‌شود که در آن از نژاد شده مرغ، به جهت مقاومت در برابر عوامل نامساعد محیطی و بیماری‌ها در محیط‌های غیرصنعتی و روستایی و یا نیمه‌صنعتی استفاده می‌شود.

ویژگی:

این نژادها اغلب دارای تولیداتی کمتر از نژادهای مرسوم صنعتی و اصلاح نژاد شده هستند. در واقع اصلاح نژاد، در نژادهای صنعتی در جهت تولیدات بیشتر و با توجه کمتر به مقاومت به عوامل محیطی و بیماری‌ها موجب این اشتقاق گردیده است.

پرورش مرغ بومی و شامل چهار مرحله است:

  1. جوجه کشی
  2. پرورش نیمچه
  3. پرورش پولت
  4. پرورش مرغ تخمگذار

جوجه کشی

در مرحله نخست تخم‌مرغ‌های گردآوری شده از مزارع پرورش مرغ بومی با استفاده از دستگاه‌های جوجه‌کشی و یا مرغ کرچ به جوجه یک‌روزه تبدیل می‌شوند؛ که مدت زمانی در حدود ۲۱ روز را در هر دوره در بر می‌گیرد.

پرورش نیمچه

در مرحله دوم جوجه‌های یکروزه با وزن تقریبی ۳۰ تا ۴۰ گرمی با مصرف حدود ۰. ۵ کیلوگرم دان به نیمچه‌ای یک‌ماهه با وزنی در حدود ۳۰۰ گرم تبدیل می‌شوند.

پرورش پولت

در مرحله سوم نیمچه‌های بومی با وزنی حدود ۳۰۰ گرم با مصرف دانی در حدود ۸ تا ۹ کیلوگرم به پرنده‌ایی بالغ در حدود ۱۲۰۰ گرم در طی مدت ۱۴ هفته تبدیل می‌شوند.

پرورش مرغ تخمگذار

مرحله چهارم پرورش مرغ تخم‌گذار است؛ که از ۱۸ هفتگی تا ۸۰ یا ۱۶۰ هفتگی ادامه دارد و در آخر مرغ‌ها به کشتارگاه رفته و به صورت گوشت صنعتی سوسیس، کالباس، کنسرو مصرف می‌شوند. و یا به صورت مستقیم به مصرف خانوار می‌رسند. این مرغ‌ها در مدت تولید بسته به نوع نژاد در حدود ۸۰ تا ۲۹۰ تخم می‌گذارند. این مرغ‌ها را در قفس و یا بستر و در محیط‌های صنعتی، نیمه صنعتی و یا روستایی مورد پرورش قرار می‌گیرند. در گله‌های مولد نسبت خروس به مرغ در حدود ۱ به ۱۰ و در گله‌های تولید تخم خوراکی ۲۵۰ به ۱ است.

انواع مرغ‌های بومی از حیث بهره‌دهی:

مرغ‌های بومی معمولاً به سه نژاد

  • الف: تخمگذار
  • ب: دو منظوره، تخمگذار گوشتی
  • پ: زینتی و تفریحی

نکته مهم: مرغ‌هایی که به عنوان مرغ جهادی مطرح‌اند جزو گروه دوم‌اند و در بهترین شرایط سالانه ۲۰۰ عدد تخم تولید می‌کنند که این میزان ۱۰۵ عدد کمتر از نژادهای اصلاح شده صنعتی است.

لذا تغذیه نژادهای جهادی به صورت صرفا دستی فاقد توجیه اقتصادی است. پس لازم است که این طیور، حداقل نیمی از خوراک روزانه خود را در حدود ۸۵گرم است، از مرتع گیاهان و کمپوست بقایای گیاهی و جانوری تامین نماید.

در حال حاضر اکوتیپی بین نژادی تحت عنوان اکوتیپ دو رگ که حاصل تلاقی‌گری، و استفاده از خاصیت هتروزیس در بین دو نژاد بومی و نژادهای تخمگذار صنعتی است رایج شده است. این اکوتیپ تخم‌مرغ‌های بیشتری در بازه ۲۴۰ تا ۳۰۰ تخم در سال تولید می‌نماید اما نسبت به بیماری‌ها و عوامل محیطی مقاومت کمتری نسبت به نژاد بومی دارد.

اهمیت پرورش طیور

امروزه یکی از معیارهای پیشرفت جوامع، وضعیت تغذیه بویژه تغذیه پروتئین توسط افراد آن جامعه است. وظیفه متخصصین علوم دامی تولید پروتئین با حداکثر کیفیت و عملکرد و حداقل هزینه و بار محیطی می‌باشد. فراورده‌های طیور از مهمترین منابع پروتئینی در اغلب کشورها می‌باشند. بطوریکه تولید و مصرف آن در اغلب کشورها با سرعت روز افزون در حال افزایش است.

اهمیت پرورش طیور از دو جنبه قابل بررسی است:

  1. اقتصادی
  2. بهداشت

اهمیت اقتصادی پرورش طیور:

الف:ضریب تبدیل غذایی

تعریف: مقدار غذایی که حیوان می‌خورد تا یک کیلوگرم محصول تولید کند. که این محصول می‌تواند گوشت، تخم‌مرغ و یا شیر باشد.

ضریب تبدیل غذایی هرچه کوچکتر باشد بهتر است. راندمان غذایی بر عکس ضریب تبدیل غذایی است.

ضریب تبدیل غذایی تولید تخم مرغ بومی در بهترین حالت در حدود ۳/۳ است.

ضریب تبدیل غذایی تولید تخم‌مرغ مرغ تخمگذار صنعتی در حدود ۲/۲ است.

ضریب تبدیل گوشت مرغ در ایران تا ۵/۲ نیز می‌رسد درحالیکه در کشورهای پیشرفته زیر ۲ و گاهی ۶/۱ است. ضریب تبدیل تخم‌مرغ نیز به طور میانگین حدود ۲/۲ می‌باشند.

ب:سهولت تغذیه طیور بومی

در تغذیه طیور از مواد متراکم و کم‌حجم استفاده می‌شود. همچنین بدلیل اینکه حس بویایی و چشایی طیور ضعیف است. طیور را با هر غذایی می‌توان تغذیه نمود. ولی امکان بروز مسمومیت در اثر مصرف مواد خوراکی آلوده نیز بالا می‌رود. مثل مسمومیت با کپک یا چربی‌های فاسد و . . . .

مرغ بومی توانایی بیشتری نسبت به طیور صنعتی در مقابل عوامل مسمومیت‌زا دارند. جهت انجام تغذیه در مرغ‌های بومی می‌توان مواد کم‌کیفیت‌تری نسبت به مرغ صنعتی استفاده نمود همچنین می‌توان به میزان محدودیت‌های تغذیه‌ایی معمول در طیور افزود. در نتیجه این عمل می‌توان طیور بومی را با دامنه بالایی از ضایعات کشاورزی و پسماندها و همچنین استفاده از مرتع و زباله‌های خانگی تغذیه نمود.

پ-سهولت پرورش طیور بومی

مهمترین عامل محدود کننده پرورش ارتفاع منطقه است. امروزه در اغلب مناطق گرم و یا سرد دنیا طیور به طور گسترده‌ای پرورش داده می‌شوند: زیرا عوامل محیطی موثر در پرورش متراکم طیور قابل کنترل هستند. ضمنا در واحد سطح می‌توان مقادیر قابل توجهی محصول با بازده بالا تولید کرد. مثلا در هر مترمربع از بستر و یا قفس می‌توان تا ۲۸ قطعه مرغ تخمگذار صتعتی، ۱۴ قطعه مرغ دو منظوره جهادی، ۲۰قطعه مرغ تخمگذار دو رگ را پرورش، و به ترتیب تا ۴۲۰ کیلو گرم، ۱۴۰ کیلوگرم، ۲۵۰ کیلوگرم تخم‌مرغ از هر مترمربع استحصال کرد و یا در روش پرورش طیور در قفس، علاوه بر سطح از فضا هم استفاده بهینه می‌شود. البته ارتفاع بالا یک عامل مهم محدودکننده است. پرورش مرغ بومی به علت تنوع نژادی و بومی‌شدن نسبت به شرایط محیطی سهولت پرورش بیشتری را داراست و نیاز به عوامل تامین‌کننده و احتیاجات کمتری را طلب می‌نماید.

اهمیت بهداشتی پرورش طیور

تعداد بیماری مشترک بین انسان و طیور در مقایسه با دام بسیار کمتر است. مهم‌ترین بیماری مشترک سالمونلا، کمپلیو و آنفلوانزا h5n1 و … است.

گرد آورندگان: تیم پرورش رویان طیور

جهت مشاوره با شماره ۰۹۱۱۳۱۴۲۳۹۵ تماس حاصل فرمایید

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *